Wyszukaj w serwisie:
Otrzymuj newsletter:  zapisz     wypisz
ogród

rośliny

architektura ogrodowa

znajdź nas na facebook

Konserwacja terenów zielonych Kraków

Formowanie koron sztucznych drzew owocowych w uprawie amatorskiej przydomowej.

1 Września 2015
Drzewa formowane są nieodłącznym elementem współczesnej architektury ogrodowej. Drzewa te nadają się do wielu zastosowań i prawie zawsze pasują do małego ogrodu. Szpalery pełniły rolę dekoracji, wydzielały wnętrza krajobrazowe, służyły do budowania złudzeń perspektywicznych – fałszywej głębi czy powiększenia ogrodu. 

Oprócz roli estetycznej pełniły też bardziej prozaiczne zadanie takie jak ochrona przed wiatrem czy słońcem.  Drzewa owocowe nie muszą rosnąć w głębi ogrodu. Można je ulokować u frontu i wiosną cieszyć się obfitym kwitnieniem a późnym latem pysznymi zbiorami. Pomysł na formowanie koron nie jest nowy. Dziś rozpięte na murach grusze czy jabłonie podziwiamy głównie przy starych willach.
Warto wrócić do tamtej tradycji, zwłaszcza, że są ku temu powody.Na działkach i w ogrodach przydomowych forma ta daje możliwość bardziej ciekawego i racjonalnego rozplanowania działki. Szpalery drzew owocowych przypominają wówczas ażurowe żywopłoty i mogą służyć do osłonięcia granic działki, oddzielenia części warzywnej od strefy rekreacyjno-ozdobnej lub gospodarczej. 
Drzewa formowane i szpalerowe uzyskują w wyniku wieloletniego prowadzenia i/lub przycinania swój nietypowy kształt. Różnorodność kształtów stanowi wzbogacenie w wielu ogrodach. Prowadzenie drzew owocowych – zwykle w kształcie palmety – powstało dawno temu ze względów praktycznych. Przy ścianie nagrzanej słońcem owoce szybciej dojrzewają, a więc przyginanie, prowadzenie i formowanie gałęzi tak, aby znalazły się blisko ściany, pozwalało uzyskać lepsze owoce. Po raz pierwszy opisano to w 1561 r. Wraz z nadejściem nowych technik uprawy sztuka przycinania drzew ograniczyła się przede wszystkim do funkcji dekoracyjnej. Mimo to nadal są to drzewa dające maksymalne plony znakomitej, jakości owoców. Formy takie można nadawać przede wszystkim odmianom szlachetnym jabłoni szczepionych na podkładkach półkarłowych (na glebach lżejszych) i karłowych (na glebach zwięźlejszych, żyznych) M9: ‘Piros’, Szampion’, ‘Gala’, ‘Gloster’ oraz gruszom okulizowanym na pigwie: ‘Konferencja’, ‘Bonkreta Williamsa’,  ‘Dicolor’, ‘Bojniczanka’. Z drzew pestkowych tylko wczesne czereśnie: ‘Burlat’ szczepione na podkładce karłowej PHL A. Śliwom na półkarłowej podkładce Węgierce Wangenheima odmiany takie jak: ‘Cacanska Rana’, ‘Cacanka Lepotica’, ‘Herman’ i ‘Jojo’. Wiśnia ‘Debreczyn’ a w ciepłym klimacie morele i brzoskwinie (każda odmiana).

Stanowisko

Warto rozpinać szpalery na ścianie południowej lub wschodniej budynku gdzie zabezpieczone są od opadów i mrozu. Światło odbijane od ścian korzystnie wpływa na wybarwienie owoców. Podłoże przy budynku musi zostać wyczyszczone od żwiru, piasku, gruzu i resztek po budowlanych.  Pod rośliny należy przygotować obszerne dołki wypełnione żyznym podłożem. Drzewka sadzimy 20 cm od ściany tak by najsilniejsze gałązki były skierowane na boki. Jeśli drzewka zamierzamy prowadzić w wybranej formie, przygotujmy odpowiedni stelaż.  Podporą mogą być grube i wysokie tyczki bambusowe (ok. 4m) przymocowane do ściany, listewki, drut ocynkowany, paliki impregnowane, haki przytwierdzone do ściany. W renomowanych szkółkach można kupić starsze egzemplarze drzew owocowych, już wyprowadzone na płask - przeznaczone do sadzenia przy ścianach.
Mury są niczym akumulatory ciepła - w dzień nagrzewają się, a w nocy powoli stygną. Poza tym osłaniają od wiatru i zacinającego deszczu. Rosnące przy nich drzewka owocowe wiosną nie gubią kwiatów, a ich owoce są dużo słodsze niż te dojrzewające na otwartej przestrzeni. Z tego też powodu już w czasach starożytnych sadzono grusze, jabłonie, brzoskwinie czy morele tuż przy ścianach. Miało to duże znaczenie zwłaszcza w miejscach o surowym klimacie, np. w górach.
Drzewa można sadzić pod murami, przy domu, a nawet furtce - utworzą wtedy efektowne wejście. Najlepiej wykorzystywać ściany wschodnie, południowo-wschodnie lub południowe. Po stronie zachodniej, najbardziej narażonej na kaprysy pogody, mogą rosnąć jedynie odporne odmiany jabłoni. O te drzewka warto postarać się w wyspecjalizowanym gospodarstwie ogrodniczym. Muszą to być okazy szczepione na podkładkach o słabym wzroście - np. jabłonie na P2, P16, P22, P60, M9, M26 i P14, a grusze na pigwie. 
 
Pielęgnacja
 
Cięcie drzew i krzewów owocowych jest nierozerwalnie związane z racjonalną pielęgnacją roślin sadowniczych. Ma ono kilka celów.
Po posadzeniu drzewa i krzewy przycinamy, aby łatwiej się przyjęły. W czasie przesadzania roślin ze szkółki do sadu 4/5 systemu korzeniowego zostaje odcięte. Przycięcie pędów przywraca równowagę między systemem korzeniowym a częścią nadziemną, ogranicza nadmierną transpirację, ułatwia przyjęcie się roślin i korzystnie wpływa na ich wzrost.
W pierwszych latach po posadzeniu roślin wykonuje się cięcie formujące, które ma na celu nadanie roślinom odpowiedniego kształtu. Dawniej formowano korony drzew owocowych wyłącznie za pomocą cięcia. Kiedy się okazało, że cięcie opóźnia owocowanie, zaczęto formować korony przez przyginanie pędów. W sadach intensywnych (wielkotowarowych) przyginanie pędów jest obecnie podstawowym zabiegiem formującym, cięcie - tylko uzupełniającym.
Po wejściu w okres owocowania, coroczne cięcie drzew i krzewów staje się koniecznością. Ma ono na celu regulowanie wzrostu i owocowania. Za pomocą cięcia utrzymujemy odpowiednie rozmiary i zagęszczenie koron drzew i krzewów. Cięcie przerzedzające i odmładzające korony ma na celu uzyskanie owoców dorodnych, w pełni wyrośniętych i wybarwionych. Cięcie przeciwdziała, w miarę starzenia się drzew i krzewów, tendencji do wydawania nadmiernej ilości owoców - niestety bardzo drobnych. Zmniejszenie liczby kwiatów i zawiązków owocowych pozwala na dorośnięcie pozostałych owoców do wielkości charakterystycznej dla danej odmiany.
Cięcie sprzyja również regularnemu owocowaniu.

FORMA KORDONU (SZNURA)
Drzewo, któremu nadajemy formę sznura składa się z krótkiego pnia i długiego przewodnika. Przewodnik pozbawiony jest konarów. Wszystkie rozgałęzienia wyrastające z przewodnika skraca się, przycina lub uszczykuje, by tworzyły krótkopędy, mające długość nieprzekraczającą kilkunastu centymetrów. Kordony mogą rosnąć poziomo, pionowo lub ukośnie. Podczas formowania przywiązuje się je do tyczek, palików, do drutów albo też rozpina na murze. Chcąc formować sznury pionowe, sadzimy roczne okulanty w rozstawie 2-3 m między rzędami i 0,7-1 m w rzędzie. Pędy boczne z ostrymi kątami rozwidleń usuwamy. Pozostałe pędy skracamy nad 3 - 4 oczkiem. Wiosną następnego roku skracamy przewodnik o 1/3. Pędy wyrosłe nad nim pod ostrym kątem usuwamy. Wszystkie pozostałe pędy traktujemy tak jak przy cięciu na krótkopędy. To znaczy, skracamy je nad 2 - 3 oczkiem, jeśli nie są krótsze niż 15 cm. W latach następnych cięcie prowadzimy w podobny sposób jak w drugim roku. Należy zadbać o to, aby pęd stanowiący przedłużenie przewodnika był stale przytwierdzany do podpory w pozycji pionowej. Sznury pionowe przy płotach lub specjalnych rusztowaniach doprowadza się do wysokości 2 - 2,5 m, a przy ścianach nawet do 4 - 5 m.
 
PALMETA
Jest to motyw zdobniczy w kształcie liścia palmowego. Od przewodnika w obie strony regularnie ułożone są rozgałęzienia. Te ramiona mogą tworzyć z przewodnikiem kąty ostre lub ostre, najczęściej zbliżone do 45°. Zawsze ramiona odchodzą od przewodnika parami. Aby ramiona rozrastały się równomiernie i pozostawały w jednej płaszczyźnie trzeba przywiązać je do podpór, rozpinać na ścianach, oraz sztucznie przyhamowywać wzrost jednych, a faworyzować wzrost innych.

ŚWIECZNIKI
Naśladują formy prawdziwych podstawek pod świece. Załamują się pod kątem prostym dając po dwa. cztery, sześć, a nawet więcej ramion, rosnących prosto ku górze. Najprostsze świeczniki można formować w kształcie litery U. Mogą być również formowane jako podwójne U, a nawet poczwórnie.

Wymienione trzy rodzaje formy koron u drzew owocowych to nie wszystko. W starych francuskich i angielskich ogrodach spotyka się jeszcze formy łączone. Z górnych pięter wąskich jak ściana szpalerów wyrastające poprzeczne pędy łączone były ze sobą przez szczepienie. Podczas spaceru między dwoma szpalerami, nad głowami z takich poprzecznych gałązek zwisają dojrzewające jabłka lub gruszki.
Obecnie najbardziej popularne są korony sztuczne w kształcie litery U, Y oraz T. Formy takie są zalecane dla drzew o średniej sile wzrostu. Drzewa w kształcie litery Y zaczyna się już formować w pierwszym roku po okulizacji. Przycina się je 20 - 30 cm nad miejscem szczepienia. Należy przy tym zwrócić uwagę, abyśmy pozostawili dwa oczka, z których wyrosną dwa pędy boczne. Gdy już to nastąpi, należy je rozpiąć na sznurkach lub palikach rozmieszczonych po obu stronach drzewa. Przyginanie pędów należy przeprowadzać w czasie słonecznej pogody, kiedy krążenie soków roślinnych jest najbardziej intensywne, co zapobiegnie łamaniu się młodych pędów. Pozostałe pędy należy sukcesywnie usuwać. 
 
Autor: mgr inż. Monika Bartkowicz
Autorka jest absolwentką Sztuki Ogrodowej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, florystyki oraz zawodowego kursu renowacji zabytków i architektury krajobrazu. Pracowała przy konserwacji zabytkowych budynków w Krakowie i na Dolnym Śląsku. Oprócz pracy zawodowej, jako nauczyciel zawodu architekta krajobrazu i florysta, w domowym zaciszu zajmuje się rękodziełem artystycznym i malarstwem. Interesuje się meblarstwem i dekoracją wnętrz, stale upiększa swoje otoczenie.
 
Źródła:
 
1. Gościło P. „Cięcie i formowanie drzew owocowych” sadnowoczesny.pl
2. Mika A. „Cięcie drzew i krzewów owocowych” Wyd. PWiRL  
3. Mika A. „Sztuka cięcia drzew owocowych” Wyd. Hortpress 
 



Galeria:






powrót


Odwiedzono: 3112 razy
Opublikowano przez: Pomysł na ogród
Data publikacji: 1 Września 2015

Podziel się    



Pomysł na dom

Pomysł na mieszkanie

Bruk Bet

Wpuszczona w maliny

podobne artykuły propozycje ekspertów

najnowsze z forum






freshweb.pl | NetSoftware
2017 © Wszelkie prawa zastrzeżone