Wyszukaj w serwisie:
Otrzymuj newsletter:  zapisz     wypisz
ogród

rośliny

architektura ogrodowa

znajdź nas na facebook

Konserwacja terenów zielonych Kraków

Sosna zwyczajna (Pinus sylvetris, sosnowate)

17 Maja 2014
Każdy z nas zna królową polskich lasów. Sosna zajmuje 67% powierzchni leśnej naszego kraju, jest podstawowym gatunkiem lasotwórczym w naszym kraju, spotykanym powszechnie w niemal każdych warunkach naszego środowiska. Występuje na wielu terenach, począwszy od ubogich piaszczystych gleb, przez bagna, a skończywszy na żyznych siedliskach.
 

Opis:
 
Sosna to wysokie, drzewo iglaste z koroną w młodości stożkowatą, później parasolowatą. Drzewo jednopienne. Korona sosny ma kształt parasolowaty, a pień pokryty jest czerwonobrązową, łuskowato spękaną korą. Jasnożółte kwiaty męskie zebrane są w wąskostożkowate kotki, natomiast kwiatostany żeńskie mają postać jajowatych, czerwonawych szyszek. W naszych warunkach występują trzy rodzime gatunki sosen: sosna zwyczajna, limba i sosna górska (kosodrzewina).
 
Igły:
 
Igły sosny zwyczajnej i kosodrzewiny skupiają się po dwie na krótkopędach, natomiast u limby jest ich aż pięć! Igły sosny zwyczajnej mają długość od 3 do 8 cm, grubość do 2 mm. Są drobno piłkowane, sztywne, nieco skręcone i ostro zakończone, na przekroju poprzecznym półkoliste. Najwyższe sosny mają 35 m wysokości. Pokrój sosny zwyczajnej różni się od spotykanego u typowych drzew iglastych, takich jak świerk, jodła czy modrzew. O ile bardzo młode sosny przypominają jeszcze "świąteczną choinkę", to u dorosłych osobników cecha ta stopniowo zanika, a na starość drzewa przyjmują nieregularne i czasami wyjątkowo malownicze kształty. Pień dorosłej sosny, choć na dużej wysokości, to jednak przeważnie dzieli się na grube i powykrzywiane konary. Nieregularny pokrój nie jest jedynym wyróżnikiem sosny spośród innych drzew iglastych. Jej igły są zdecydowanie dłuższe niż u świerka, jodły czy modrzewia, a na dodatek promieniście otaczają gałązki, przez co te wydają się optycznie znacznie pogrubione. Igły wyrastają na krótkopędach parami, które u podstawy są owinięte błonkowatą osnówką.

Kora:
 
Nietypowo, a zarazem bardzo efektownie prezentuje się kora sosny zwyczajnej. Szarobrunatna, gruba i głęboko spękana na duże, podłużne tafle na dole pnia, w górnej jego części i na konarach przechodzi w rudopomarańczową i łuszczącą się cienkimi płatkami.
 
Szyszki:
 

Sosna kwitnie w maju. Szyszki dojrzewają w drugim roku. Sosna rośnie szybko; okres pędzenia występuje między 15 a 25 rokiem życia. Około 50 roku przyrost słabnie, a w wieku 100—120 lat przyrost na wysokość zupełnie ustaje. Żyje do 300—350, czasem nawet do 500 lat. Zaczyna obradzać już w 15 roku życia; w drzewostanach znacznie później — około 40 roku; lata nasienne powtarzają się co 2—4 lata, w warunkach nie sprzyjających — co 5 lub 6 lat.
 
Jakie warunki potrzebuje sosna?
 
System korzeniowy sosny pospolitej jest zmienny: na świeżych piaskach jest on głęboki z wyraźnym korzeniem palowym i dobrze rozwiniętymi korzeniami bocznymi; na suchych piaskach z głębokim poziomem wody i na bagnach rozwija się powierzchniowy system bez korzenia palowego. Na najsuchszych glebach piaszczystych boczne korzenie są bardzo szeroko rozgałęzione tuż pod powierzchnią gleby, dzięki czemu mogą one dobrze wykorzystywać wodę opadową. Sosna zwyczajna doskonale znosi duże wahania temperatury (mrozy i upały), rośnie dobrze przy niewielkiej ilości opadów atmosferycznych, jest odporna na suszę atmosferyczną i glebową. Rośnie także tam, gdzie okres wegetacji wynosi zaledwie 2 miesiące, a temperatura zimą dochodzi do — 50°C. Jest drzewem o rozległej amplitudzie życiowej. Może rosnąć zarówno na skale, jak i na suchych piaskach czy torfach. Do dobrego wzrostu wymaga jednak gleb świeżych, przewiewnych i dość głębokich. Nie lubi gleb ciężkich, nie odpowiadają jej również gleby zbyt zasobne, na których rośnie wprawdzie szybko, ale wytwarza drewno szerokosłoiste, mało trwałe i słabe. Na glebach podmokłych, wilgotnych i torfiastych (torfowiska wysokie) rośnie bardzo powoli, w wieku kilkudziesięciu lat osiągając zaledwie kilka centymetrów średnicy pnia. W tych warunkach może też wytworzyć formy krzaczaste, jak forma torfowa, zwana Pinus sylvestris f. nana (var. turfosa). Sosna zwyczajna ma natomiast duże wymagania względem światła; należy do gatunków najbardziej światłożądnych, ustępując tylko brzozie i modrzewiowi. W korzystnych warunkach siedliskowych w pierwszych latach życia wytrzymuje lekkie ocienienie, z wiekiem staje się coraz bardziej światłożądna.
 
Występowanie:
 
Sosna zwyczajna jest gatunkiem rozprzestrzenionym na całym świecie. W Polsce jest najważniejszym drzewem leśnym. Sosna zwyczajna występuje na całym terenie z wyjątkiem Bieszczadów, a na północ od linii Kraków-Tarnów-Przemyśl, gdzie znajduje optymalne warunki wzrostowe, tworzy rozległe drzewostany. Jest u nas gatunkiem nizinnym, dochodzącym w górach do 600 m n.p.m. W obrębie Karpat występuje tylko wyspowo (w Tatrach, Pieninach, Beskidach i w niektórych częściach Karpat Wschodnich). W Tatrach w postaci karłowej dochodzi do wysokości 1570 m n.p.m. Sosna górska (kosodrzewina) występuje jedynie w górach wysokich środkowej i południowej Europy. Z kolei sosna czarna pochodzi z regionu śródziemnomorskiego . W Alpach Wschodnich występuje podgatunek austriaca. W Polsce sadzi się ją głównie w regionach przemysłowych, ponieważ jest mniej uszkadzana przez zanieczyszczenia powietrza. Sosna limba rośnie na górnej granicy lasu w Alpach i Karpatach, na wysokości 1500 – 2400 m n.p.m. Zaś sosna wejmutka pochodzi ze wschodniej części Ameryki Północnej. W środkowej Europie sadzona w lasach, przeważnie jednak pojedynczo w parkach i ogrodach. Dzięki szerokiej skali przystosowawczej do różnych warunków ekologicznych, sosna występuje na rozległych obszarach Europy i Azji. Zasięgiem swym obejmuje prawie całą Europę. Nie spotyka się jej tylko na zachodzie Europy, na terenach o klimacie wybitnie oceanicznym i w najbardziej południowych jej częściach. Na północy, w Norwegii, dochodzi do 70° szer. płn. i sięga dalej niż świerk. Na Syberii nie sięga tak daleko na północ, jak w Europie, i nie przekracza koła podbiegunowego. Na wschodzie dochodzi do Morza Ochockiego. W Europie nie występuje w Holandii, Danii, w północno-zachodniej części RFN, w Wielkiej Brytanii, z wyjątkiem Szkocji, gdzie rośnie w odmianie szkockiej (var. scotica). Nie ma jej na Półwyspie Apenińskim, w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, nie rośnie na Nizinie Węgierskiej i na Podolu, a także w południowej części Ukrainy i Rosji. Wyspowe stanowiska sosny znajdują się w Hiszpanii, na Bałkanach, na Kaukazie, na Krymie i w Azji Mniejszej. Sosna zwyczajna jest gatunkiem u nas najbardziej rozpowszechnionym, stanowi około 75% składu gatunkowego naszych lasów. Szeroki zasięg gospodarczy na naszych ziemiach zawdzięcza stosowaniu gospodarki zrębowej, połączonej ze sztucznym odnawianiem drzewostanów. W wyniku tej gospodarki zajęła ona nie tylko „typowe” siedliska sosnowe, ale także duże obszary, na których pierwotnie rosły lasy mieszane lub liściaste. W wyniku faworyzowania sosny powstały z czasem rozległe kompleksy sztucznych, litych, mniej więcej równowiekowych drzewostanów sosnowych, w których walka ze szkodnikami przedstawia dziś wiele trudności.
 
Zastosowanie:
 
Drewno sosnowe jest cenione w budownictwie, meblarstwie i przemyśle celulozowym. Wykorzystuje się je do wyrobu płyt pilśniowych i wiórowych. Z żywicy sosny produkuje się kalafonię i proch strzelniczy, a z korzeni zwanych karpiną - terpentynę. Ciekawostka: 60-letnia sosna produkuje w ciągu doby tyle tlenu, ile wynosi dobowe zapotrzebowanie tego pierwiastka dla 3 osób, czyli 1350-1800 litrów!
 
 
 autor:    Eliza Łozińska-Augustynek fot. Marek Urban 
 
 



Galeria:






powrót


Odwiedzono: 2260 razy
Opublikowano przez: Pomysł na ogród
Data publikacji: 17 Maja 2014

Podziel się    



Pomysł na dom

Pomysł na mieszkanie

Bruk Bet

Wpuszczona w maliny

podobne artykuły propozycje ekspertów

najnowsze z forum






freshweb.pl | NetSoftware
2017 © Wszelkie prawa zastrzeżone