Wyszukaj w serwisie:
Otrzymuj newsletter:  zapisz     wypisz
ogród

rośliny

architektura ogrodowa

znajdź nas na facebook

Konserwacja terenów zielonych Kraków

Cis pospolity (Taxus baccata, Cisowate)

17 Maja 2014
Roślina magiczna! Świadczy o tym nie tylko jego długowieczność i niezwykłe właściwości, ale także zainteresowanie botaników i miłośników przyrody. Nazywany „wiecznie zielonym” krzewem lub drzewem iglastym, o ciemnozielonej koronie i żywobrązowej korze pnia, z rodziny cisowatych. Rzadko tworzy jednogatunkowe drzewostany. Od 1934 cis to gatunek pod ochroną!
 

Jak wygląda cis pospolity?
 
Cis pospolity to drzewo do 15 metrów wysokości. Rośnie bardzo wolno a w Polsce z powodu ostrych warunków klimatycznych spotykane często w formie krzewu. Daje drewno twarde, sprężyste, ciężkie o twardzieli wiśniowo brązowej odporne na gnicie - zwane "staropolskim żelazem".
 
Liście
 
Zimozielone, spłaszczone, o długości 2 - 3 cm, lekko wygięte, niekłujące, miękkie, osadzone na krótkim, cienkim ogonku. Górna strona - ciemnozielona, błyszcząca, spodnia - znacznie jaśniejsza, matowa. Brak białych pasków oraz przewodów żywicznych. Bez zapachu. Igły na pędzie rozłożone dwustronnie grzebieniasto lub skrętolegle. Pozostają na pędzie przez 6 - 8 lat.
 
Kwiaty
 
Kwiaty żeńskie (makrostrobile) są bardzo małe, zielone, podobne do pąków liściowych, pojawiają się na dolnej stronie pędów. W pełni rozwinięte posiadają różowy wierzchołek z kanalikiem, z którego wydobywa się kropla mikropylarna. Kwiaty męskie (mikrostrobile) kuliste, żółtozielone, liczne, łuskowate, ułożone w kątach igieł. Pylniki tarczowate, silnie pofałdowane.
 
Nasiona
 
Brązowe, kuliste, ostro zakończone, otoczone charakterystyczną czerwoną, kubkowatą osnówką. Dojrzewają od września do października.
 
Gleba
 
Cis lubi gleby skaliste, zasobne w wapń. Cisy to rośliny które mają dość duże wymagania glebowe ale uprawiane od małej rośliny łatwo adoptują się praktycznie w każdych warunkach. Dobrze rosną na żyznych próchniczych i wilgotnych ale nie podmokłych glebach. Cis nie lubi zakwaszonego podłoże więc jeśli w miejscu uprawy ziemia jest zbyt kwaśna warto dodać wapnia. Roślina lubi wilgotny morski klimat ale dobrze rośnie na terenie całego kraju. W Polsce wschodniej można młode roślinny lekko okryć ale nie jest to konieczne. Cisy doskonale znoszą miejsca zacienione, północne o małej ilości światła. Roślina nadje się do formowania i przycinania. Cięcia dokonujemy wczesną wiosną, można przycinać również roślinę jesienią po zakończeniu wzrostu.
 
Występowanie
 
Dziko rośnie jeszcze tylko w średnich górach i w zalesionych wąwozach w Alpach. Występuje naturalnie w Europie, na północy do południowej Skandynawii, na wschodzie do Iranu (w Azji) oraz w północnej Afryce. Najczęściej spotykany jest w Karpatach w lasach mieszanych w których dominuje buk, na skalistych zboczach, głównie w miejscach zasobnych w wapń, na wysokości 300 - 1000 m n.p.m. Największe osobniki znane są z Kaukazu i Szkocji, gdzie osiągają do 32 m wysokości i 9 m obwodu pnia. Igły i nasion zawierają alkaloid – taksynę oraz glikozydy chroniące cis przed roślinożernymi owadami. Osnówka nie zawiera substancji trujących i chętnie spożywana jest przez ptaki. I tak na przykład cis pospolity dostarcza pokarmu 24 gatunkom ptaków (m.in. kowalik, czy rudzik) i 8 gatunkom ssaków (m.in. sarna, wiewiórka, zając). Największe skupienia cisa w Europie to: Wielka Fatra- około 160 000 sztuk na Słowacji, Las Bakoński- około 45 000 sztuk na Węgrzech, Kniaźdwór pod Kołomyją- około 35 000 sztuk na Ukrainie.
 
W Polsce największe skupiska to:
 
Rezerwat Cisów Staropolskich we Wierzchlesie im. Leona Wyczółkowskiego - największe skupisko cisów na stanowisku naturalnym w Europie, Rezerwat w Jasieńcu koło Radomska, Rezerwat w nadleśnictwie Bardo Śląskie, Rezerwat w nadleśnictwie Czarne Człuchowskie koło Szczecinka, Największe i najstarsze cisy w Polsce: Henryków Lubański ,woj. dolnośląskie - wiek-1250 lat, obwód 512 cm (najstarsze drzewo w Polsce ), Bystrzyca, woj. dolnośląskie, - wiek- 782 lat, obwód 384 cm, Henryków, woj. dolnośląskie, - wiek- 720 lat, obwód 316 cm, Harbutowice, woj. małopolskie, - wiek- 667 lat, obwód 282 cm.
 
Zastosowanie:
 
Surowiec drzewny Dawniej był ceniony jako źródło trwałego i twardego drewna. Wykorzystywany w meblarstwie, a także do wyrobu broni. Ze względu na dużą giętkość w średniowieczu z drewna cisu wykonywane były łuki. Najstarszym przedmiotem z drewna cisowego jest włócznia, licząca ok. 45 tys. lat.
 
Roślina ozdobna
 
Cis jest często sadzony w ogrodach i parkach. Spotyka się przy tym wiele odmian uprawnych o zróżnicowanym pokroju, wzroście i ubarwieniu (od ciemnej zieleni igieł po złoty). Roślina lecznicza Odwar z igieł był kiedyś stosowany przy niedociśnieniu krwi. Z cisów izolowane są substancje, z których produkuje się preparaty przeciwnowotworowe używane najczęściej w leczeniu raka jajników oraz w leczeniu raka piersi, płuc, prostaty, żołądka i nowotworów głowy i szyi. Cis jako najciemniejsza z roślin iglastych doskonale nadaje się do małych ogrodów, dobrze prezentuje się w grupach jak również w pojedynkę, zwłaszcza w otoczeniu trawy. Jest niezastąpioną rośliną jeśli chodzi o żywopłoty i formy strzyżone. Dobra roślina w ciemne, ocienione miejsca z małą ilością światła, gdzie inne rośliny nie chcą rosnąć. Stosowana do zakrywania brzydkich ścian, murów i ogrodzeń. Cis pospolity nadaje się w miejsca o dużym zanieczyszczeniu powietrza, zwłaszcza w miejscach wykorzystywanych przez przemysł.
 
Uwagi:
 
Cis to roślina trująca. Igły i nasion zawierają alkaloid – taksynę oraz glikozydy chroniące cis przed roślinożernymi owadami. Osnówka nie zawiera substancji trujących i chętnie spożywana jest przez ptaki. I tak na przykład cis pospolity dostarcza pokarmu 24 gatunkom ptaków (m.in. kowalik, czy rudzik) i 8 gatunkom ssaków (m.in. sarna, wiewiórka, zając). U ludzi po spożyciu rośliny zatrucia są zazwyczaj przypadkowe. Objawy zatrucia dotyczą przede wszystkim układu krwionośnego i serca (spadek ciśnienia krwi, zaburzenia rytmu serca, migotanie komór). Zatrucia mogą okazać się śmiertelne, więc poszkodowany powinien znaleźć się jak najszybciej pod opieką lekarską.
 
 autor:    Eliza Łozińska-Augustynek, fot: Marek Urban 
 
 
 
 



Galeria:



powrót


Odwiedzono: 1978 razy
Opublikowano przez: Pomysł na ogród
Data publikacji: 17 Maja 2014

Podziel się    



Pomysł na dom

Pomysł na mieszkanie

Bruk Bet

Wpuszczona w maliny

podobne artykuły propozycje ekspertów

najnowsze z forum






freshweb.pl | NetSoftware
2017 © Wszelkie prawa zastrzeżone